Apse nasıl belirti verir?
Anal apse, anüs çevresindeki dokularda veya daha derindeki alanlarda enfeksiyon sonucu oluşan irin birikimidir. Sürekli ve giderek artan ağrı, oturmakta zorlanma, şişlik, kızarıklık veya ateş görülebilir. Derin apsede dışarıdan belirgin bir şişlik olmayabilir; ağrı ya da genel halsizlik ön planda olabilir. Hemoroid veya fissürle karıştırılabilir. Bazı hastalarda apse kendiliğinden boşalır, ancak bu durum enfeksiyonun bütünüyle düzeldiğini göstermez. Diyabet veya bağışıklığın baskılandığı durumlarda belirtiler daha silik olabilir ve değerlendirmede gecikmemek özellikle önem taşır.
Tanı ve derinliğin belirlenmesi
Muayenede ağrılı bölge, kızarıklık ve akıntı değerlendirilir; genel enfeksiyon bulguları araştırılır. Basit ve yüzeyel apselerde görüntüleme her zaman gerekli değildir. Derin, tekrarlayan veya karmaşık enfeksiyonda manyetik rezonans, bilgisayarlı tomografi ya da uygun başka görüntüleme gerekebilir. Önceki apse veya fistül, Crohn hastalığı, diyabet ve bağışıklık baskılayıcı ilaçlar mutlaka bildirilir. Şiddetli ağrı muayeneyi sınırlıyorsa anestezi altında değerlendirme yapılabilir. Görüntüleme planlanırken ciddi enfeksiyonun tedavisini gereksiz yere geciktirmemek önemlidir; klinik durum önceliklidir.
Drenaj ve antibiyotiğin yeri
Tedavinin temelini çoğunlukla apsenin uygun yerden açılıp boşaltılması oluşturur. Antibiyotikler yaygın cilt enfeksiyonu, sistemik bulgular veya bağışıklık sorunları gibi seçilmiş durumlarda eklenebilir. Ancak kapalı irin boşluğunu yalnızca ilaçla tedavi etmeye çalışmak yetersiz kalabilir. Küçük görünen bir şişliğin derin uzantısı olabileceğinden evde sıkmak veya delmek güvenli değildir. Müdahalenin aciliyeti ağrı, enfeksiyon yayılımı ve genel duruma göre belirlenir. Ağrının ilaçla azalması, apse için değerlendirme ve gerekli drenajın artık gereksiz olduğu anlamına gelmez.
İşlem ve fistülle ilişkisi
Drenaj lokal veya genel anestezi altında, apsenin yeri ve kapsamına uygun biçimde yapılır. İrin boşaltılır ve boşluğun yeniden kapanıp dolmasını önleyecek bakım planlanır. Bazı durumlarda dren kullanılabilir. Apseye eşlik eden fistül görülebilir, ancak aktif enfeksiyon sırasında bütün kanalı güvenle tanımlamak her zaman mümkün değildir. Uygun seçilmiş basit fistül dışında, aynı anda geniş bir fistül ameliyatı yapılması zorunlu değildir. Sfinkter kasını korumak önemlidir; gerektiğinde enfeksiyon düzeldikten sonra ayrı değerlendirme ve aşamalı tedavi yapılır.
Tekrar ve diğer riskler
Kanama, yaranın erken kapanmasıyla yeniden irin birikmesi, enfeksiyonun devam etmesi ve tekrar drenaj gereksinimi olabilir. Apse sonrası kalıcı bir kanal, yani anal fistül gelişebilir; tekrarlayan aynı bölge şişliği veya sürekli akıntı bunu düşündürebilir. Drenajın amacı mevcut enfeksiyonu kontrol etmektir ve gelecekte fistül olmayacağını garanti etmez. Derin enfeksiyonlarda veya eşlik eden hastalıklarda takip gereksinimi artabilir. Dışkı kontrolünü etkileyebilecek ek işlemler ayrıca değerlendirilir. Beklenen yara akıntısıyla yeni enfeksiyon belirtileri arasındaki fark, taburculukta kişiye açıklanmalıdır.
İşlem sonrası bakım
Yara çoğu zaman drenaja izin verecek biçimde bırakılır; pansuman gereksinimi ve varsa dren bakımı ekibin talimatına göre yürütülür. Nazik temizlik, uygun ağrı kontrolü ve rahat dışkılama önemlidir. Yaraya rutin olarak herhangi bir madde uygulamak veya kendi kararıyla tampon yerleştirmek uygun değildir. Antibiyotik verilmişse planlandığı biçimde kullanılır. Diyabeti olan kişilerde kan şekeri yönetimi iyileşmeyle birlikte değerlendirilir. Akıntı ve ağrının seyri takip edilir; beklenen düzelme olmazsa ya da tekrar ederse kontrol gerekir. İşe ve harekete dönüş belirtilere göre düzenlenir.
Acil enfeksiyon belirtileri
Yüksek ateş, titreme, hızla artan ağrı, yayılan kızarıklık veya şişlik gecikmeden değerlendirilmelidir. Belirgin halsizlik, sersemlik, bayılma hissi ve idrar yapamama da önemlidir. Anüs çevresi veya genital bölgeye yayılan şiddetli ağrı ve renk değişikliği ciddi enfeksiyon belirtisi olabilir; acil yardım alınır. Drenaj sonrasında ağrı giderek artıyorsa veya yeni ateş gelişiyorsa kontrol randevusu beklenmez. Bağışıklığı baskılanmış kişilerde yüksek ateş olmaması ciddi enfeksiyonu dışlamaz. Başvuruda daha önce yapılan drenaj ve kullanılan ilaçlar ekibe bildirilmelidir.
Bu bilgiler genel bilgilendirme içindir. Yakınmaların nedeni, uygun incelemeler ve tedavi seçenekleri kişisel değerlendirme ile belirlenir.