Fıtığın oluştuğu bölge
Epigastrik fıtık, göbek ile göğüs kemiğinin alt ucu arasındaki orta hat dokusunda bir açıklıktan gelişir. İçeriğinde sıklıkla yağ dokusu bulunur, bazı fıtıklarda başka karın içi yapılar da yer alabilir. Küçük bir şişlik, baskı veya hareketle ağrı oluşturabilir; bazen birden fazla küçük açıklık vardır. Karın kasları arasındaki genişleme olan rektus diyastazı aynı şey değildir, ancak birlikte bulunabilir. Yemekten sonra ağrı veya mide yakınması otomatik olarak fıtığa bağlanmaz. Muayene, şikayetin gerçekten bu karın duvarı kusuruyla ilişkisini değerlendirmelidir.
Tanı ve karın duvarı değerlendirmesi
Şişliğin yeri, açıklığın boyutu, hassasiyeti ve geri gidip gitmediği muayeneyle değerlendirilir. Belirsiz, çoklu veya daha geniş onarım düşünülen durumlarda ultrason ya da bilgisayarlı tomografi gerekebilir. Daha önceki ameliyat izleri, kilo değişiklikleri, gebelikler, öksürük ve kabızlık sorgulanır. Diyastazın varlığı onarımın kapsamını ve tekrar riskini etkileyebilir. Ciltte görülen çıkıntı ile açıklığın gerçek boyutu farklı olabilir. Ağrı beklenenden yaygınsa karın duvarı dışındaki nedenler de araştırılır; görüntüde bir fıtık bulunması bütün yakınmaların açıklanmış olduğu anlamına gelmez.
İzlem ve ameliyatın gerekçesi
Belirtisi az olan seçilmiş fıtıklarda izlem görüşülebilir; ağrı, büyüme veya günlük işlev kaybı varsa onarım daha fazla gündeme gelir. Karar, sıkışma belirtileri ve kişinin ameliyat riskiyle birlikte verilir. Diyastaz için egzersiz desteği yararlı olabilir ancak gerçek fıtık açıklığının egzersizle kapandığı söylenemez. Korse yalnızca bazı kişilerde geçici rahatlama sağlayabilir. Gebelik planı ve eşlik eden hastalıklar zamanlamayı etkiler. İzlem seçildiğinde şişliğin ağrılı veya sert hale gelmesi, geri gitmemesi ve bağırsak belirtileri için açık başvuru talimatı verilmelidir.
Onarımın planlanması
Cerrahide fıtık içeriği değerlendirilir, uygun konuma alınır ve karın duvarı açıklığı kapatılır. Dikiş veya yama kullanımı açıklığın boyutu, doku kalitesi, diyastaz ve tekrar riskine göre belirlenir. Birden fazla kusur varsa bütün bölgenin planlanması gerekebilir. Açık ve küçük kesili yaklaşımlar farklı durumlarda seçilebilir; en küçük cilt kesisi her zaman en uygun onarım anlamına gelmez. Yamanın kullanılacağı düzlem ve kapatmanın kapsamı görüşülür. Fıtık onarımı ile kapsamlı estetik karın düzenlemesinin aynı işlem olmadığı, beklentiler konuşulurken netleştirilir.
Riskler ve yakınmaların devamı
Kanama, enfeksiyon, sıvı birikimi, yara açılması, ağrı ve tekrarlama olasılığı bulunur. Yama kullanılırsa yama ile ilişkili komplikasyonlar ayrıca değerlendirilir. Karın içi yapılarla çalışılan yöntemlerde bağırsak yaralanması gibi riskler olabilir. Ağrının başka bir kaynağı varsa onarım sonrasında tamamen düzelmeyebilir. Erken dönemdeki şişlik bazen sıvı birikimi veya doku iyileşmesiyle ilişkilidir, fakat büyüyen veya ağrılı kitle değerlendirilmelidir. Sigara, kontrolsüz diyabet ve diğer iyileşme sorunları kişisel risk görüşmesine dahil edilir. Sonuç, yalnızca görünüş değil hareket ve günlük yaşam rahatlığıyla da ölçülür.
Hazırlık ve günlük bakım
Ameliyat öncesinde beslenme, kilo yönetimi, sigara ve mevcut hastalıkların kontrolü değerlendirilir. Kan sulandırıcılar dahil ilaç düzeni ekip tarafından planlanır. Sonrasında yara bakımı, ağrı kontrolü ve güvenli hareket için kişisel öneriler verilir. İşe ve egzersize dönüş, onarım kapsamı ve kişinin yaptığı aktiviteye göre değişir; tek bir gün sayısı herkese uygulanmaz. Öksürük ve kabızlığın sürmesi karın duvarını zorlayabileceğinden nedenleri ele alınır. Kontrolde ağrının seyri, yeni şişlik ve günlük yaşamla ilgili güçlükler bildirilir; iyileşme beklenenden farklıysa değerlendirme yenilenir.
Acil başvuru belirtileri
Ani şiddetli ağrı, sertleşen ve geri gitmeyen şişlik, ciltte renk değişikliği veya kusma acil değerlendirme gerektirebilir. Karında belirgin şişlik ve gaz çıkaramama da önemlidir. Fıtık içeriğini evde zorla geri itmek veya sıkı bağlarla bastırmak uygun değildir. Ameliyat sonrası ateş, kötü kokulu akıntı, yayılan kızarıklık veya artan ağrı ekibe bildirilir. Yoğun kanama, bayılma, göğüs ağrısı ve nefes darlığında acil yardım alınır. Küçük bir fıtık olması yeni belirtileri önemsiz kılmaz; değişimin hızı ve eşlik eden bulgular dikkate alınır.
Bu bilgiler genel bilgilendirme içindir. Yakınmaların nedeni, uygun incelemeler ve tedavi seçenekleri kişisel değerlendirme ile belirlenir.