Nasıl bir hastalıktır?
Granülomatöz mastitte meme dokusunda özel bir iltihap yanıtı gelişir. Sertlik, ağrı, kızarıklık, apse benzeri birikimler ve cilde açılan akıntılı yollar görülebilir. Bulgular kanserle veya sıradan bir bakteriyel enfeksiyonla karışabildiği için yalnızca muayene görüntüsüne dayanarak tanı konulmaz. Nedeni belirlenemeyen olgular idiopatik olarak adlandırılır. Bu adlandırma, araştırma yapılmadan kullanılan bir varsayım değildir; altta yatan başka nedenlerin değerlendirilmesinden sonra anlam kazanır. Hastalık tek atakla veya alevlenmelerle seyredebilir.
Tanının doğrulanması
Ultrasonografi hastalığın yaygınlığını ve sıvı birikimlerini değerlendirmeye yardımcı olur. Kalın iğne biyopsisiyle alınan dokunun incelenmesi genellikle tanının temelini oluşturur; görüntüleme bulgularına göre mamografi veya başka incelemeler eklenebilir. Örneklerde bakteriler, tüberküloz ve klinik duruma uygun diğer etkenler araştırılabilir. Özellikle kültür sonucu ve patolojik bulgular birlikte yorumlanmalıdır. İlk raporun açıklamadığı büyüme, cilt değişikliği veya tedaviye yanıtsızlık, tanının yeniden gözden geçirilmesini gerektirir.
Tedavi neden kişiye göre değişir?
Küçük, hafif yakınmalı ve tanısı güvenilir olgularda dikkatli izlem seçeneklerden biridir. Daha yaygın, ağrılı veya cilt bütünlüğünü bozan hastalıkta aktif tedavi gerekebilir. Hastalığın evresi, eşlik eden enfeksiyon, gebelik veya emzirme, diğer hastalıklar ve önceki tedavilere yanıt seçimi etkiler. Tek bir uygulamanın bütün hastalarda üstün olduğu söylenemez. Görüşmede amaç, iltihabı kontrol ederken gereksiz doku kaybını ve tedavi yan etkilerini azaltacak bir yol haritası oluşturmaktır.
İlaç tedavileri ve enfeksiyon ayrımı
Antibiyotikler, gösterilmiş veya güçlü biçimde düşünülen bakteriyel enfeksiyonda kullanılabilir; her idiopatik granülomatöz mastit olgusuna otomatik olarak antibiyotik verilmez. Enfeksiyon değerlendirmesinden sonra seçilmiş hastalarda yerel veya sistemik kortikosteroidler, dirençli olgularda başka bağışıklık düzenleyici tedaviler düşünülebilir. Bu ilaçların uygunluğu ve takibi uzman değerlendirmesi gerektirir. Kendi kendine başlanması ya da aniden bırakılması güvenli değildir. Tedavi sırasında kan tetkikleri ve yan etki izlemi gerekebileceği baştan konuşulur.
Drenaj ve cerrahinin yeri
Ağrılı bir sıvı birikiminde görüntüleme eşliğinde örnek alma veya boşaltma gerekebilir. Bununla birlikte tekrarlayan geniş kesi ve drenajlar, hastalığın iltihabi yapısını tek başına çözmeyebilir ve yara sorunlarını artırabilir. Cerrahi çıkarma, çoğu hastada ilk seçenek değildir; dirençli ve sınırlı bazı olgularda diğer seçenekler değerlendirildikten sonra gündeme gelir. Meme dokusunun gereksiz kaybını önlemek önemlidir. Cerrahi düşünülüyorsa çıkarılacak alanın sınırları, hastalığın aktivitesi ve beklenen görünüm ayrıntılı konuşulur.
Günlük bakım ve hazırlık
Akıntılı alanların bakımı, cildi tahriş etmeden ve ekip tarafından önerilen pansumanlarla yapılır. Bölgeyi sıkmak, sert masaj yapmak veya yarayı kendi kendine açmak uygun değildir. Kullanılan bütün ilaçlar ve emzirme durumu tedavi ekibine bildirilmelidir. Ağrı, akıntı ve şişlikteki değişikliklerin not edilmesi kontrollerde yararlı olabilir. Uzayan tedavinin iş yaşamı ve ruhsal durum üzerindeki etkisi de önemlidir; gerektiğinde emzirme desteği veya başka destek hizmetleri planlanabilir.
Takip ve yineleme olasılığı
Granülomatöz mastit düzelme ve alevlenme dönemleri gösterebilir; başlangıçtaki iyileşme kalıcı kontrol sağlandığı anlamına gelmeyebilir. Kontrol sıklığı aktif hastalığa ve kullanılan tedaviye göre belirlenir. Muayene, gerektiğinde ultrasonografi ve ilaç güvenliği için tetkikler birlikte kullanılır. Yeni sertlik veya akıntıda önceki tanıya güvenerek değerlendirmeyi atlamak doğru değildir. Tedavinin ne zaman azaltılacağı veya bitirileceği, yalnızca ağrının geçmesine değil bütün klinik tablonun düzelmesine göre kararlaştırılır.
Hangi bulgular beklememelidir?
Ateşle birlikte hızla yayılan kızarıklık, belirgin halsizlik, artan ağrı veya hızla büyüyen şişlik aynı gün değerlendirme gerektirebilir. Bilinç bulanıklığı, bayılma veya nefes darlığı gibi ağır belirtilerde acil yardım alınmalıdır. Bağışıklık sistemini etkileyen ilaç kullananlarda enfeksiyon belirtileri özellikle önem taşır. Kontroller arasında oluşan yeni değişiklikler için kiminle iletişim kurulacağı bilinmelidir. Hastalığın kronik olabilmesi, yeni ve ağır belirtilerin olağan kabul edilmesi gerektiği anlamına gelmez.
Bu bilgiler genel bilgilendirme içindir. Yakınmaların nedeni, uygun incelemeler ve tedavi seçenekleri kişisel değerlendirme ile belirlenir.